Çeşitli Hastalıklar

Akut Barsak Enfeksiyonları (İshaller) nedir ? Nasıl bulaşır

hsgm resim 4Akut gastroenterit,
mide ve bağırsakların iltihabıdır (enflamasyonudur). Bu
hastalıkta ishal ana bulgu olup, ishale bulantı, kusma, ateş ve
karın ağrısı eşlik edebilir.

Akut gastroenterit genellikle bir virus veya bakteri, daha
nadir olarak da bir parazitin vücuda alınmasıyla meydana gelir.

Nasıl Bulaşır?

Gastroenterit, etkeni içeren dışkı ile bulaşmış olan
yiyeceklerin yenilmesiyle, su veya diğer içeceklerin
içilmesiyle, etkenle temas etmiş kirli ellerin ağıza
götürülmesi ile ortaya çıkar. Güvenli içme ve kullanma suyuna
ulaşımın sağlanamadığı bir bölgede, su içmek, yemek yapmak, bu
suları temizlik amaçlı kullanmak ishalli hastalıkların görülme
olasılığını artırmaktadır. Kişisel hijyen şartlarının düşük
olduğu durumlarda hastalık kişiden kişiye de bulaşabilir. Diğer
yayılma yolu hijyenik olmayan şartlarda hazırlanmış veya
saklanmış yiyeceklerin tüketilmesidir. Kirli su, yıkama
sırasında yiyeceklere hastalık etkenlerinin bulaşmasına neden
olabilir. Kirli sulardan yakalanmış balık ve deniz ürünleri de
akut gastroenteritler için kaynak olabilirler.

Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın etkeni ne olursa olsun tüm gastroenteritlerde ishal
görülür. İshal (diyare), bağırsak hareketlerinin artması, dışkı
miktarının fazlalaşması ile günlük dışkı sayısının artması ve
dışkı kıvamının bozularak yumuşak, sulu bir görünüm alması
olarak tanımlanır. Virüsler ile gelişen ishalde dışkıda kan
görülmez. Bazı bakteriler kanlı, sümüksü bir ishale neden
olurken, bazıları kansız, sulu veya su gibi dışkıya da yol
açar. Akut gastroenteritlerde bulantı, kusma, karın ağrısı ve
ateş sık olarak gelişir. İshal, kusma ve yüksek ateşe bağlı
olarak dehidratasyon tablosu gelişebilir. Bazen bağırsakta gaz
toplanması, baş ağrısı, halsizlik de görülür.

Dehidratasyon; vücuttan fazla miktarda su-sıvı kaybı olmasıdır.
Dehidratasyon, bebekler ve küçük çocuklarda daha sık görülür.
İshal, kusma ve ateş sonucu gelişen sıvı kaybı vücudun
elektrolit (tuz ve mineral) dengesini de bozabilir. Bebeklerde
ve küçük çocuklarda birkaç saat içerisinde vücuttan aşırı sıvı
kaybı olabilir. Hafif dehidratasyon geliştiğini gösteren
belirti hastanın susamış olmasıdır. Vücuttan su kaybı arttıkça
susuzluğa ek olarak dudak ve ağız kuruluğu, uykuya meyil,
gözyaşında azalma veya gözyaşının gelmeyişi, göz kürelerinde
çökme, nabızda hızlanma, el ve ayaklarda soğukluk, derin veya
hızlı solunum, idrar miktarında azalma olabilir. Ağır
dehidratasyonda bunlara ek olarak dalgınlık, kan basıncında
düşme, hiç idrar çıkarmama ve şok görülebilir.

Tanısı Nasıl Konur?

Hasta numunesinde (gaita, idrar, kan, BOS, balgam, kusmuk, vb.)
uygun laboratuvar yöntemleri ile yapılan inceleme sonucunda
Akut barsak enfeksiyonuna neden olan etkenin (virüs, bakteri
veya parazitin) saptanması ile tanı konur.

Hasta öyküsü ve muayene bulguları genellikle akut gastroenterit
tanısı için yeterlidir. Bazı bakteri ve parazitlerin
oluşturduğu ishallerin tedavisinde antimikrobiyal ilaçların
kullanılması gerektiğinden, hastalık etkeninin bu mikroplardan
biri olabileceği düşünüldüğünde bunlara yönelik dışkı
tetkikleri ve diğer tetkikler yapılabilir. Kanda tuz ve
minerallerin düzeyine bakılması gerekebilir.

En yaygın olarak yapılan tetkik direk gaita incelemesi ve gaita
kültürüdür. Ayrıca serolojik testler, PCR, patolojik
incelemeler, vb tetkikler de akut barsak enfeksiyonlarında tanı
koymak amacıyla kullanılır.

Tedavisi Nasıldır?

Akut gastroenteritlerin çoğu kendiliğinden düzelir. Tedavi
genellikle belirtilere yönelik uygulanmaktadır.

Doktor tarafından uygun görüldüğü takdirde ve doktorun önerdiği
şekilde ilaç kullanılmalıdır.

İshal kesici ilaçlar kullanılmamalıdır.

İshal düzelene kadar yağsız ve posasız gıdalarla ishal diyeti
uygulanmalıdır ve hastanın ağızdan bol sıvı alması
sağlanmalıdır. İshale bağlı gelişen sıvı ve tuz kaybı oldukça
önem taşımaktadır.

İshal süresinde iştahsızlık sıktır. İshal belirtileri olan
çocuklara sık aralıklarla besinler verilmelidir. İshalin erken
döneminde çocuğun aç ve susuz bırakılmaması, alışık olduğu sıvı
besinlerin alabildiği miktarlarda verilmesine devam
edilmesi,  sıvı ve tuz kaybının gelişmesini önlemeye
yeterlidir. Anne sütü alan bebeklerde emzirme devam
ettirilmelidir. Büyük çocuklar ise alışık olduğu sıvı besinler
ile beslemeye devam edilmelidir. Yoğurt, ayran gibi besinler
besin değeri yüksek olan yağsız et, katı yumurta gibi besinler
tercih edilmelidir. İshal durana kadar liften zengin besinler
(fazla posa bırakan çiğ sebze ve meyveler) bağırsak
hareketlerini arttırdığı için önerilmemektedir. Yağ emilimi
bozulmamış olmasına karşın çok yağlı besinler bağırsaklardan
geçişi hızlandırdığı için birkaç gün verilmemelidir.

Korunma Yolları Nelerdir?

El yıkama; akut gastroenterite yol açan mikropların bulaşmasını
önleyen en önemli yöntemdir.

Kişisel korunma önlemi olarak;

Ellerinizi;

  1. Yemeklerden önce ve sonra,
  2. Yemeklerinizi hazırlamadan önce ve sonra
  3. Tuvaletten önce ve sonra,
  4. Bebeğinizin beslemeden önce, altını temizledikten önce ve
    sonra,daima sabunla, bol ve temiz su kullanarak yıkayınız.

Ellerinizi yıkarken her tarafını (ön ve arka parmak aralarını,
tırnak içlerini ) iyice temizlediğine emin olana kadar yıkamaya
özen gösteriniz.

Su Güvenliğiniz İçin;

  1. Mutlaka temiz su tüketiniz.
  2. Mümkünse resmi izinli ambalajlı su kullanınız.
  3. Bulunduğunuz bölgede kuyu suyu yada depo suyu
    kullanılıyorsa, klor kullanma talimatına uygun şekilde mutlaka
    suyunuzu  klorlayınız.
  4. Kaynağını bildiğiniz ve temizliğinden emin olduğunuz suları
    kullanınız.
  5. Zorunlu hallerde suyunuzu en az 10 dakika kaynatarak
    kullanınız.

Gıda Güvenliğiniz İçin;

  1. Tüm meyve ve sebzeleri tüketmeden hemen önce bol ve temiz
    su ile yıkayınız.
  2. İyice piştiğinden emin olduğunuz gıdaları tüketiniz.
  3. Pişirilmiş dahi olsa uygun şekilde saklanmayan gıdalarda
    mikrop üreyebileceğini unutmayınız, bu nedenle uygun şekilde
    saklanan gıdaları tüketiniz
  4. Açıkta satılan gıda maddelerini kesinlikle tüketmeyiniz.
  5. Kümes hayvanları, kasaplık hayvan etleri ve ürünleri tam
    olarak pişirdikten sonra tüketiniz.
  6. Pastörize edilmiş süt ve süt ürünleri kullanınız.

Unutulmamalıdır ki hasta kişiler, ishali düzeldikten sonra
birkaç gün içinde de bulaştırıcı olabilir. Aile içinde
hastalığın yayılımını önlenmek için hastanın kullandığı tabak,
çatal, kaşık, bıçak temizlenmeden başkalarınca kullanılmamalı,
hastanın özellikle dışkı ile temas etmiş kirli kıyafetleri
sıcak su ile yıkanmalı, tuvalet klor içeren temizleyicilerle ya
da çamaşır suyuyla temizlenmelidir.

 Kimler Riskli
Gruptadır?

Hastalıktan en çok kişisel temizlik kurallarına dikkat etmeyen,
el yıkama alışkanlığı olmayan, yiyecekleri tüketmeden önce iyi
yıkamayan ve yeterince pişirmeden yiyen, güvenli içme ve
kullanma suyuna ulaşımın olmadığı toplum/kişiler ve çocuklar
etkilenmektedir.

Akut ishal belirtileri göstermeleri durumunda hastaların;
özellikle çocuk, yaşlı ve hamilelerin sağlık kuruluşuna
başvurmaları gerekmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir