İlk Yardım

KIRIK VE ÇIKIKLARDA İLK YARDIM nasıl yapılır?

Sargı ve Ateller

Sargılar kanama ve benzeri durumlarda kanama yerine basınç
uygulamak, yarayı dış etkilerden korumak için kullanılan bez
araçlardır. Bez dışında bir madde kullanılırsa sargı sözcüğünün
önüne yapıldığı madde yada özelliği konularak isimlendirilir

(elastik sargı, alçı sargı gibi).

Eczanelerde rulo ve paket halinde satılan değişik enlerdeki
mikropsuz (steril) gazlı bezler bu amaçla kullanılır.

Sargı için kullanılacak bezin pamuklu, emici özellikte, seyrek
dokunmuş, yumuşak ve tiftik bırakmayacak cinsten olması
gerekir.

Mikroptan arındırılmış olması esastır. Bandaj ise sargının
yerinde  tutulmasını sağlamak üzere kullanılan malzemedir.
Ülkemizde her ikisi için de sargı terimi kullanılmaktadır.

10×10 gazlı bezler, 22×90 santimetrelik katlanmış bezler bu
amaçla kullanılabilir.

En önemli sargılardan birisi üçgen sargıdır. Üçgen sargı kare
biçiminde, 70×70 veya 90×90 cm büyüklükte bir bezin köşeden
köşeye kesilmesiyle yapılır.

Üçgen sargıların hem turnike olarak kullanılması, hem başa,
kola, kalçaya vb. sargı yapılması mümkündür. Bunlardan aynı
zamanda simit sargı da hazırlanabilir.

Simit sargılar yaranın içerisinde batıcı özellikte bir madde
olduğundan kuşkulanıldığı zaman yada özellikle yara çevresine
baskı uygulamak ama yara üzerine baskıyı engellemek
istediğimizde kullanılan sargılardır.

Sargıların çok sıkı, çok gevşek sarılmaması gerekir. Ne zaman
sargı yapılırsa yapılsın el ve ayak parmakları açıkta
bırakılmalıdır. Eğer el ya da ayak parmaklarında uyuşma,
karıncalanma, morarma gibi durumlar olursa sargının kan
dolaşımını engelleyecek kadar sıkı sarıldığı anlaşılmalıdır.
Atel ya da alçılar için de bu uygulama geçerlidir.

Ateller

Ateller herhangi bir vücut bölgesini hareketsiz hale getirmek
istediğimizde kullanılan desteklerdir.

Üçgen sargının katlanışı.

Üçgen sargının omuzda kullanımı.

Omuz askısı

Baş sargısı Göğüs sargısı

El sargısı.

Diz sargısı

Kol sargısı.

Dirsek sargısı

Ayak sargısı.

Kalça sargısı

Kulak sargısı

Altçene sargısı

Göz sargısı.

Göğüs sargısı

Omuz sargısı

El ve Kol sargısı.

Dirsek sargısı

Diz sargısı

Kalça sargısı.

Ayak ve ayak bileği sargısı

Yara içinde yabancı cisim varsa kullanılacak simit sargı.

Kolda içinde yabancı cisim olması halinde sargı

Göğüs, karın ve göze saplanan yabancı cisimler çekip
çıkarılmaz.

Çıkarılırken zarar verebilir.

Kırıkta İlk Yardımın Esasları

Kırık kemik bütünlüğünün bozulmasıdır

1. Kırık olup olmadığı belirlenmeden hasta yerinden
oynatılmamalıdır. Eğer hasta kırık bölgesi hareketsiz hale
getirilmeden kıpırdatılmaya çalışılırsa kırık uçlarının, kemiğe
yakından ve paralel uzanım gösteren damar ve sinirleri
kesilmesi tehlikesi olacaktır. Bütün kas iskelet sistemi
sorunlarında atele almak gereklidir.

2. Hastanın oturmasına, kendini sürüklemesine, sağa sola
hareket etmesine izin verilmez.

3. Kırıkta müdahale hastanın bulunduğu yerde yapılmalıdır.
(Hemen oradan uzaklaştırmayı gerektiren, hastanın ve ilk
yardımcının hayatını tehlikeye düşüren bir durum yoksa)

4. Hasta taşınmadan önce kırık bölgesi hareketsiz hale
getirilmelidir. İki yandan tahta destekle kırığın iki
tarafından bağlanarak kırık hareketsiz hale getirilebilir.
Gereğinde bacak kırıklarında olduğu gibi sağlam ve kırık bacak
araları desteklenerek tahta at ellerle birlikte bağlanabilir.

5. Kırık bölgenin ötesinde nabız, duyular ve kanama kontrol
edilmelidir.

6. Açık kırıklarda kanama varsa kanamanın kontrol edilmesi
gerekir.

7. Kırık bölgelerinde kopmuş kemik parçalan varsa dokunulmaz.

Kas İskelet Sistemi ile İlgili Darbelerde Atele Alma
Nedenleri:

1. Hareketi engelleyerek kırık varsa çevre yapıların
zedelenmesini önlemek

2. Ağrıyı azaltmak

3. Kapalı kırığın açık kırık haline gelmesini engellemek

4. Kanama ve şişlik varsa azaltmak

Kırık kol tesbiti (Andrew’dan).

Bacak kırığı

Bacak kırığının hareketsiz hale getirilmesi.

Omurga kırığı.

Diz kapağı kırığı.

Pelvis kırığında tesbit.

Kol kırığında tesbit.

İncinmelerle kol askısı.

Çıkıklar

Eklemi meydana getiren kemiklerden birisinin herhangi bir etki
sonucu normal yerinden çıkmasına çıkık adı verilmektedir.

Çıkıklarda başlıca bulgular:

1. Ağrı, özellikle hareketle çok artar.

2. Yapısal şekil bozukluğu görünümü

3. Hassasiyet

4. Şişlik (Erken dönemde olmayabilir)

5. Hareket kısıtlılığı yada hareketin bütünüyle ortadan
kalkması olarak sıralanabilir.

Çıkığın anatomik yapıyı iyi  bilen kişiler tarafından
yerine oturtulması gerekir.

Eğer bu yapıyı iyi bilmeyen deneyimsiz kişilerce oturtulacak
olursa eklemin bozulmasına, bağların incinmesine neden
olunabilir. Omuz çıkığında olduğu gibi alışkanlık çıkığı ortaya
çıkabilir. Alışkanlık çıkığında eklem herhangi bir sarsıntı ve
ufak bir zorlanmada yuvasından çıkar. Tespit edilmeli, hekime
iletilmelidir.

Burkulmalar

Bir eklem hareket sınırın ötesinde zorlanmaya uğradığında eklem
bağlarında yırtılmalar ve kopmalar olabilir. Sıklıkla ayak
bileği ve dizde meydana gelebilir. Ağrı, hassasiyet, şişlik,
bazan morluk olabilir. Ağrı nedeniyle eklem hareketlerinde
kısıtlılık olur.

Tespit edilmeli, hekime iletilmelidir.

Baş ve Boyunda Darbe ve Yaralanmalarda İlk
Yardım

Kafadan, burundan, kulaktan su ve kan gelip gelmediğine
bakılmalıdır. Göz çevresinde gözlük gibi morarma olup olmadığı
da önemlidir. Başa darbe geldiğinde, bayılma olması, göz
bebeklerin büyüklüğünün birbirinden farklı olması çok
önemlidir. Uyku hali, nabız yavaşlaması zaman geçirmeden sağlık
kuruluşuna iletmeyi gerektirir.

Kafa yaralanmalarında hastanın durumunun değerlendirilmesinde
kullanılabilecek en İyi gösterge bilinç düzeyidir.

Kafa ve beyin zedelenmelerinin belirtileri:

1. Başta şiş ve çarpma izinin olması

2. Darbeden sonra bilinç kaybı olması

3. Püskürür biçimde kusma

4. Göz bebeklerinin büyüklüklerinin farklı olması

5. Devam eden baygınlık hali

6. Nabızın zayıflaması

Kırık olmasa bile bilinç düzeyinde değişik derecelerde bozulma,
nabzın dakikada 60’ın altına düşmesi, acil tıbbi tedavi
gerektiren durumlardır.

Boyun kırığı

Boyuna  şiddetli darbe, boyun üzerine düşme boyun
hareketlerinin olmaması boyun kırığından kuşkulandırmalıdır.

Boynu üzerine düşen, boynuna darbe gelen herkeste boyun kırığı
akla gelmelidir.

Boyun kırığına yol açan en önemli nedenlerden birisi de ani
frenlerdir. Ani frenler sırasında boynun hızla öne ve arkaya
hareket sonucu boyunda kırık meydana gelebilir.

Boyun kırıklarında hastanın boynunun mutlaka boyunlukla
desteklenmesi ve hareketinin engellenmesi gerekir.

Boyun kırığı olan hastayı yerinden oynatmayınız. Çünkü kırık
boyun omurlarının oynatılması önemli bir siniri keserek
solunumun yeniden düzelemeyecek biçimde durmasına ve hastanın
ölmesine neden olabilir. Boyun kırığı olanlar ancak bu konuda
eğitim görmüş olan sağlık personelince taşınmalıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir