İç Hastalıkları

Tifo nedir ? Nasıl bulaşır

hsgm resimDiğer adı enterik
ateş olan tifo; kirli içme-kullanma suları ve temiz olmayan
yiyeceklerle bulaşan, genellikle yaz ve sonbahar aylarında
salgın şeklinde de görülebilen, ilerleyen durumlarda kalp,
beyin, böbrek, akciğer, karaciğer, göz ve kulak sinirlerini
etkileyebilen bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalık
etkeni Salmonella enterica serovar
Typhi 
bakterisidir. Bu bakterinin yaşayabildiği tek
canlı insandır. Bakteri vücuda girdikten 1-2 hafta sonra
hastalık ortaya çıkar. Bakteri, tifolu hastaların dışkılarında
veya idrarlarında, kanlarında, tükürüklerinde veya vücutlarında
görülen deri döküntülerinde bulunur.

Nasıl Bulaşır?

Sularla;

  • Kaynağı bilinmeyen,kontamine (bakteri bulaşmış olan)
    suların içilmesi ve kullanılması,
  • İnsan ve hayvan atıklarının uygun şekilde bertaraf
    edilmemesi ve bunların kaynak sularına karışması, 
  • İçme ve kullanma sularının yeterince klorlanmaması nedeni
    ile bulaşabilir.

Gıdalarla;

  • Salmonella taşıyan ve iyi pişirilmemiş et, yumurta, süt ve
    süt ürünleri gibi gıdalar,
  • Pastörize edilmemiş süt veya meyve suyu, peynir, 
  • Kontamine(kirli) çiğ sebze ve meyve, baharat ve çerezler
    yoluyla da bulaşma olabilir.

Hayvanlardan İnsanlara 

  • Hasta kümes hayvanları ile temastan sonra, 
  • Özellikle yılan, kaplumbağa, kertenkele gibi sürüngenler,
    kurbağalar, kuşlar ve civciv gibi evcil hayvanlar ile temastan

sonra hijyen kurallarına uyulmaması halinde bulaşma
olabilir. 

İnsandan insana;

  • Bakteri hasta insanlardan diğer insanlara da bulaşabilir.

Belirtileri Nelerdir?

Hastalık ortalama 4 hafta sürer. İlk günlerde yorgunluk ve baş
ağrısı olup, birkaç gün sonra ateş yavaş yavaş yükselir.
Halsizlik, iştahsızlık, yüksek ateş, baş ağrısı, kabızlık,
üşüme, kas ağrıları, öksürük ve boğaz ağrısı gibi tipik olmayan
belirtiler ile kendini gösterir. Hastanın vücudu kurudur ve
terlemez. Bazı hastalarda burun kanaması da olabilir. Bulantı
genellikle şiddetli değildir. İshal yaygın değildir (%33-50),
hatta erişkinlerde karakteristik olarak ishale neden olmaz.
Küçük çocuklarda hastalık sadece ateş ile ortaya çıkabilir ve
daha hafif seyirlidir. Bu haftadan sonra hastalık en şiddetli
halini alır. Ateş çok fazla yükselmiştir ve 40°C’yi bulabilir.
Tansiyon düşüp, nabız yavaşlar. Belirtiler süreklidir ve kişi
çok yorgundur. Karın ve sırt bölgesinde görülen kırmızı
lekeler(rose lekeleri), bu dönemde ortaya çıkar. Hastanın
dışkısında kan görülebilir. Ağır seyreden vakalarda konfüzyon,
deliryum, bağırsak perforasyonu (delinmesi), mide kanaması,
damar iltihabı, dolaşım yetmezliği ve ölüme yol açabilir. Son
hafta hastalığın belirtileri kaybolmaya başlar ve hastanın
ateşi normale döner. 

Tanısı Nasıl Konur?

Klinik bulguların yanı sıra hastadan alınan kan, idrar, dışkı
numunelerinden yapılan kültürde etken üretilmesi ile tanı
konur. 

TedavisiNasıldır?

Tifo tedavisi mutlaka hekim kontrolünde yapılmalıdır. 

Uygun antibiyotik ve sıvı-elektrolit desteği yanında protein ve
karbonhidrattan zengin sindirimi kolay besinler ve bol su
verilmelidir. Hastalık belirtisi gösteren kişiler derhal hekime
başvurmaları gerekmektedir.

Korunma Yolları Nelerdir?

Kesin koruyucu olmamakla birlikte tifo aşısı %51-67 oranında
koruyuculuk sağlamaktadır. 

İçme ve kullanma sularının kontrolü, yaşam koşullarının hijyen
şartlarına uygun hale getirilmesi ve hijyen kurallarına dikkat
edilmesi temel korunma önlemleridir.

Gelişmiş bir kanalizasyon sisteminin bulunmadığı ve güvenli
içme suyunun sağlanamadığı koşullarda, hastalığın toplumda
yayılımının önlenmesi pratik olarak mümkün değildir. Bu nedenle
ulusal halk sağlığı stratejileri arasında kanalizasyon
sistemlerinin iyileştirilmesi, su ve gıda hijyeni nin
sağlanması, halkın eğitimi ve antibiyotik kullanımı konularının
işlenmesi yer almalıdır.

Kimler Risk Altındadır?

Tifo, özellikle yaz aylarında görülür, salgınlara neden
olabilir. Tifo tedavi edilmediği takdirde ölümcül olabilir.
Hastalığın sık görüldüğü bölgelere gidecek tüm kişiler
potansiyel tifo riski altındadırlar. Aşı tipine göre değişmekle
birlikte seyahatten 1-2 hafta önce aşıların tamamlanmış olması
gerekmektedir. 

Su ve besin hijyeni, kişisel ve çevresel hijyenin yetersiz
olduğu bölgelerdeki insanlar risk altındadır. Özellikle
kanalizasyon alt yapısı yetersiz olan bölgelerde risk
yüksektir.

Hamile ve emziren kişilerin hasta olması durumunda derhal
hekime başvurmaları, hekim onayı olmadıkça ilaç almamaları
gerekmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir